Aile Hukuku | Tanıma – Tenfiz | MÖHUK
Tanıma ve Tenfiz Davası: Yurt Dışı Boşanma Kararı Türkiye’de Nasıl Geçerli Olur?
Yurt dışında alınan boşanma, velayet, nafaka veya tazminat kararları Türkiye’de kendiliğinden hüküm ve sonuç doğurmaz. Kararın Türkiye’de geçerli olabilmesi için çoğu durumda tanıma veya tenfiz davası açılır. Süreç 5718 sayılı MÖHUK hükümlerine göre yürütülür.
Neden Tanıma/Tenfiz Gerekir?
Yabancı mahkeme kararları (boşanma, velayet, nafaka, tazminat, alacak vb.) Türkiye’de kendiliğinden icra edilemez ve çoğu durumda kesin hüküm etkisi doğurmaz. Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için, kararın niteliğine göre tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir.
Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark
Tanıma
Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm / kesin delil olarak kabul edilmesini sağlar. İcra takibi gerektirmeyen kararlar açısından öne çıkar.
Tenfiz
Yabancı mahkeme kararına Türkiye’de icra edilebilirlik kazandırır. Nafaka, tazminat ve alacak gibi zorla yerine getirilecek hükümler varsa tenfiz gündeme gelir.
Hangi Durumda Tanıma, Hangi Durumda Tenfiz?
Yargıtay uygulamasında temel mantık nettir: Karar icra organlarını harekete geçiriyorsa tenfiz, gerektirmiyorsa tanıma.
Pratik örnek
- Sadece boşanma: Genellikle tanıma yeterli olabilir.
- Nafaka/tazminat/alacak: İcra gerektirdiği için çoğunlukla tenfiz gerekir.
- Velayet: Kararın içeriğine ve icra ihtiyacına göre değerlendirilir.
Tanıma/Tenfiz Davası Nasıl Açılır?
Tanıma/tenfiz davası, görevli ve yetkili Türk mahkemesinde dilekçe ile açılır. Dilekçede dosyayı hızlandıran şey, bilgilerin “tam ve okunabilir” biçimde verilmesidir.
Dilekçede yer alması gereken temel bilgiler
- Davacı ve davalının kimlik ve adres bilgileri
- Kararı veren ülke ve mahkemenin adı
- Kararın tarihi, numarası ve kısa özeti
- Talep: tanıma veya tenfiz
- Deliller ve ekler (karar, kesinleşme belgesi, tercümeler vb.)
Gerekli Belgeler
Bu davalarda en kritik nokta; belgelerin eksiksiz, usulüne uygun ve onay/tercüme şartlarını taşımasıdır. Eksik evrak, sürecin uzamasının bir numaralı sebebidir.
- Yabancı mahkeme kararı (aslı veya usulüne uygun onaylı örnek)
- Apostil şerhi (kararı veren ülkede yetkili makamdan)
- Kesinleşme belgesi/şerhi (kararın kesinleştiğini gösterir)
- Noter onaylı ve yeminli tercüme (karar + kesinleşme + apostil dâhil)
Dava Ne Kadar Sürer?
Süre dosyadan dosyaya değişir. Süreci uzatan iki ana başlık vardır: tebligat ve evrak. Tebligat özellikle davalı yurt dışındaysa dosyanın takvimini belirleyen ana kalem haline gelir.
Süreyi belirleyen faktörler
- Davalının Türkiye’de mi yurt dışında mı olduğu (tebligat süreci)
- Adres bilgisinin netliği ve tebligatın sorunsuz yürütülmesi
- Belgelerin eksiksiz apostil + kesinleşme + tercüme ile sunulması
Tenfiz Kararı Alınınca Ne Olur?
Tenfiz kararıyla yabancı mahkeme hükmü Türkiye’de icra edilebilir hale gelir. Nafaka, tazminat veya alacak hükmü varsa icra dairesi yoluna başvurulabilir.
Boşanma kararının tanınması/tenfizi sonrası pratik sonuçlar
- Boşanma kaydı Türkiye’de nüfus kütüğüne işlenir.
- Taraflar birbirinin yasal mirasçısı olmaktan çıkar.
- Taraflar Türkiye’de yeniden evlenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Sadece boşanma kararı için tenfiz şart mı?
Karar icra gerektirmiyorsa çoğu dosyada tanıma yeterli olabilir; içerik bazında değerlendirilir.
Apostil şart mı?
Uygulamada en kritik evraktır. Kararı veren ülkede yetkili makamdan apostil alınması gerekir.
En çok gecikme nerede olur?
Çoğu dosyada yurt dışı tebligat süreci ve/veya eksik tercüme–onay kaynaklı evrak düzeltmeleri süreyi uzatır.
Tenfiz kararı ile icra hemen yapılır mı?
Tenfiz kararıyla icra edilebilirlik sağlanır; icra takibi ayrıca başlatılır ve somut hükme göre yürür.