Aile Hukuku | Mal Rejimi Tasfiyesi | Şirket Hisseleri
Boşanma Davasında Şirket Hisseleri Talep Edilebilir mi?
Uygulamadaki en büyük hata şu: Eşlerden biri, diğer eşin adına kayıtlı şirket hissesini boşanma davasında doğrudan devralabileceğini sanır. Çoğu dosyada doğru adres, boşanma davasından ayrı ama boşanmayla bağlantılı olan mal rejiminin tasfiyesi sürecidir. Hisse “pay” olarak değil, çoğu zaman parasal alacak olarak tasfiye edilir.
En Sık Karıştırılan Nokta
Boşanma davası; evliliğin sona ermesi, velayet, nafaka, tazminat gibi sonuçları belirler. Şirket hissesi gibi malvarlığı değerleri ise çoğu dosyada mal rejimi tasfiyesi ve şirketler hukuku kurallarıyla birlikte ele alınır.
Bu ayrım kritik; çünkü “boşanma davasında hissemi alırım” yaklaşımı, çoğu zaman teknik olarak yanlış yolda ilerlemek demektir.
Hisse Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı?
Evlilik içinde edinildiyse
Yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma” kapsamında, evlilik süresince bedel ödenerek edinilen değerler kural olarak edinilmiş mal sayılır. Şirket hisseleri de evlilik içinde satın alındı/edinildiyse çoğu olayda bu kapsama girer.
Evlilik öncesi / miras / bağış ise
Evlilik öncesinden gelen pay veya miras/bağış gibi karşılıksız kazanımlarla edinilen pay, çoğu durumda kişisel mal olarak değerlendirilir.
İspat yükü ve kritik karine
- “Kişisel mal” iddiasını ileri süren taraf, bunu ispatlamak zorundadır.
- Uygulamada önem arz eden karine: Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Hisse kişisel mal olsa bile, evlilik içinde elde edilen temettü/kâr payı çoğu dosyada “edinilmiş mal” mantığıyla tasfiyeye konu edilebilir.
Boşanma Davasında “Hisse Devri” İstenebilir mi?
Teorik olarak “hisseyi üzerime geçir” talebi kulağa basit gelir; pratikte iki ayrı hukuk alanına takılır:
- Mal rejimi hukuku: Hisse nedeniyle doğan hak, çoğu kez katılma alacağı veya değer artış payı gibi parasal alacak şeklinde kurulur.
- Şirketler hukuku: Pay devri; şirket türüne göre (Ltd./A.Ş.), şirket sözleşmesi, genel kurul/onay, pay defteri, tescil gibi prosedürlere tabidir. Üçüncü kişiler ve şirket bakımından “boşanma protokolü” kendiliğinden her zaman yeterli sonuç doğurmaz.
Bu yüzden “boşanma davasında hisse devri” yaklaşımı, çoğu olayda hem zayıf hem de gereksiz riskli bir yoldur.
Doğru Strateji: Pay Devri mi, Alacak Talebi mi?
Çoğu dosyada sağlam yol
Hissenin tasfiyedeki yerini belirleyip, sonucunu parasal alacak (katılma alacağı/değer artış payı vb.) olarak talep etmek. Uygulamada en sık kullanılan ve en uygulanabilir yöntem budur.
Pay devri ne zaman gündeme gelir?
Taraflar arasında açık bir uzlaşma varsa veya şirket yapısı/devri mümkün kılan şartlar mevcutsa gündeme gelebilir. Aksi halde pay devri, şirket prosedürlerine takılarak dosyayı uzatır.
Değerleme ve Hesaplama Pratikleri
- Değerleme (en zor kısım): Mahkeme çoğu kez bilirkişi ile hisse değer tespitine gider; tasfiye tarihindeki değere yakın bir sürüm değeri hedeflenir.
- Temettü/kâr payı: Hisse kişisel mal olsa bile, evlilik içinde elde edilen kâr payları tasfiyede “edinilmiş” mantığıyla parasal sonuca taşınabilir.
- Katkı ve değer artış payı: Eşlerden biri, diğer eşin hissesinin edinilmesine/korunmasına karşılıksız katkı sağladıysa “değer artış payı” gündeme gelebilir.
Sonuç
- Şirket hisseleri bakımından hak aramak mümkündür; ancak doğru mecra çoğu dosyada mal rejimi tasfiyesidir.
- Hisse edinilmiş mal sayılabiliyorsa, diğer eş çoğu zaman katılma alacağı gibi parasal talepler ileri sürer.
- Hisse kişisel mal sayılsa bile, temettü/kâr payı gibi gelirler tasfiyeye dahil edilebilir.
- Payın doğrudan devri/tescili şirketler hukuku prosedürlerine tabidir; “boşanma davasında hisseyi üzerime geçir” yaklaşımı çoğu olayda etkili yol değildir.
Somut dosyada stratejiyi belirleyen veriler nettir: hissenin edinilme zamanı ve kaynağı (bedelli mi, miras/bağış mı), şirket türü (Ltd./A.Ş.), kâr payı dağıtımları ve diğer eşin katkısı.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davasında “hisse devri” talep edebilir miyim?
Çoğu dosyada efektif yol bu değildir. Hisse devri şirket prosedürlerine tabidir; uygulamada ağırlıklı çözüm mal rejimi tasfiyesinde parasal alacak talebidir.
Hisse kişisel malsa hiç hak doğmaz mı?
Hayır. Hisse kişisel mal olsa bile evlilik içinde elde edilen kâr payları/temettüler tasfiyede parasal sonuca taşınabilir.
Değerleme nasıl yapılır?
Uygulamada bilirkişi incelemesi ile tasfiye tarihine yakın değer tespiti yapılır. Dosyanın finansal verileri, bilanço, kâr dağıtımı gibi unsurlar belirleyicidir.
Hissenin edinilmiş mal olduğunu kim ispatlar?
Kişisel mal iddiası ileri süren taraf ispatlar. Uygulamada “aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal” karinesi kritik rol oynar.